Beoordeling

Ancona : 11/25

Stadsplan

 

 

Eerste indruk  

Ancona is tegen de heuvel Colle Guasco gebouwd, aan de Adriatische zee en is vooral bekend als havenstad: het is een komen en gaan van grote cruises en vrachtschepen, die de kustlijnen tot in Griekenland bevaren. De stad telt iets meer dan 100.000 inwoners en is de hoofdstad van de regio Le Marche (Marken). De stad is toe aan een flinke opknapbeurt. Straten en stoepen zijn weinig onderhouden, maar misschien dat hierin verbetering komt, als de stad uitgeroepen wordt tot culturele hoofdstad van Italië, een ambitie die men hoopt te realiseren in 2021. 

Wat is het mooie aan de stad? Het historisch centrum gelegen rond en om Piazza del Plebiscito. Kleine middeleeuwse straatjes, aangelegd met de typische kasseien van de streek, leuke winkeltjes, verschillende levendige bars. In de zomer zijn er naburig gelegen stranden.

Het stadje lijkt mee te dijnen op de golven van de zee, zonder er zelf noch boven uit te komen, noch in onder te gaan. Kalm laverend als de grote boten gaat het leven hier voorbij, het laat geen grote vreugde achter, het slaat geen diepe wonden,… in Ancona is tijd niet langer een beperking. Misschien is de lange geschiedenis van dit volk, die al teruggaat op duizenden eeuwen voor Christus, wel de reden van de filosofische kijk van de inwoners van Ancona op het leven. Of zijn het hun Griekse roots, die hen zo flegmatiek gemaakt hebben? De bevolking hier heeft iets rustigs, men is overal bijzonder vriendelijk en er is nog tijd voor een praatje. Deze kleine stad gaat u niet meteen verrassen, haar pareltjes moet je er niet zoeken in gebouwen of kunstwerken, maar zitten verborgen juist daar waar je ze niet zou zoeken: in de alledaagsheid der dingen.  

Hotels

Grand hotel palace
Uitstekende ligging, in het centrum van de stad, met zicht op de haven. Alle belangrijke monumenten, restaurants, winkels,… op loopafstand. Het hotel bevindt zich in een historisch gebouw, de facade heeft de autentieke uitstraling behouden, binnen is alles modern. Verzorgd en uitgebreid ontbijt. Het hotel heeft geen restaurant, wel een wijnbar, Wine Not, waar je ook kan een hapje kan eten. Valetparking. Meer info: >>>

Seaport hotel
Iets hoger gelegen modern hotel, met mooie grote boogramen, van waaruit men een prachtig panoramisch zicht heeft op  haven en zee. Het hotel ligt op een kilometer van het centrum. Het hotel beschikt over een uitstekend restaurant Ginevra en een bistrot voor een kleine hap. Meer info: >>>

Ego Hotel
Modern hotel met restaurant en uitstekende wellness, enkele kilometers buiten centrum. Meer info: >>>

Restaurants

Ginevra
Creatieve keuken, mooi uitzicht op haven en zee, moderne elegante look, chef ambieert ster Michelin. Meer info: >>>

Vino e cucina Miscia
Hoewel de ligging en inrichting niet meteen charmeren – recht tegenover het station, in een eenvoudig lokaal, met overdadige zaalverlichting – is de keuken een bezoek waard: de kok serveert uitstekende visgerechten (eigen inspectie 7/1/2020). Meer info: >>>

La Degosteria
Bijzonder creatieve keuken in het hart van het historisch centrum van Ancona. Sfeervol modern. Aandacht voor hoogwaardige basisingrediënten. Meer info: >>>

Il Giardino
Meest gerenommeerde traditionele visrestaurant van Ancona. Een klassieker. Meer info: >>>

Sot’aj Archi
Gelegen recht tegenover de haven, onder de arcaden zoals de naam het zegt. Lievelingsrestaurant van de inwoners van Ancona, drie zaaltjes langs elkaar, bijzonder gemoedelijke sfeer, uitstekende vis- en schelpdieren. Zowel zaal als keuken worden uitsluitend gerund door vrouwen. Familiezaak. Kunstenaars krijgen mogelijkheid stukken op te hangen tegen de muur om hun werken bekend te maken (eigen inspectie op 8/1/2020). Meer info: >>>

Il Passetto
Helemaal aan het uiteinde van de stad, bij de stranden, ligt dit bijzonder elegante restaurant, met zicht op zee. In de zomer mooi terras. Creatieve keuken, gebaseerd op vis en schelpdieren. Meer info: >>>

Bars
De belangrijkste uitgaansbuurt met bars bevindt zich op Piazza del Plebiscito en omringende zijstraatjes, onder meer via Beccheria. In de zomer is de buurt rond Il Passetto geanimeerd, met verschillende bars.

Shopping

De hoofdwinkelstraat is Corso Garibaldi (H&M, Zara, Lio Jo,… ), vanaf Piazza Republica  tot Piazza Cavour. Men vindt  hier dezelfde merken als in de meeste steden van Italië (en Europa), maar verwacht hier geen luxemerken, daarvoor is de stad te klein en niet welvarend genoeg.  Heeft enkele bijzonder goed uitgeruste winkels met muziekinstrumenten, waaronder Personal Sound Strumenti Musicali, Via Matteotti, 89. Tot slot, in Via degli Orifici, zijstraat van Corso Garibaldi, enkele winkeltjes in de ambachtelijke sfeer: meubelstoffen, papierwaren, beddegoed.  Een brocantemarkt wordt elke vierde zaterdag en zondag van de maand gehouden op Piazza Pertini. Meer info: >>>

Strand
Vanaf Piazza Cavour loopt een kilometer lange met bomen omzoomde promenade tot aan de kust aan de zuidkant van de stad. Deze wandelweg werd gebouwd in de jaren zestig van de vorige eeuw en heeft het mogelijk gemaakt om aan de stad Ancona, oorspronkelijk een havenstad, de allures van een badstad te geven. Dit deel van de stad, Il Passetto genoemd,  heeft een totaal andere uitstraling als het oude stadsgedeelte. In de winter is dit deel doods, maar in de zomer bruist het hier van strandleven, muziek en bars. 

Parken
Het Parco del Cardeto is een klein natuurgebied dat aan de oostkant van Ancona ligt, loopt over de kliffen langs het water, het verbindt de oude binnenstad met Il Passetto. Interessant voor joggers, wandelaars en spelende kinderen. 

Beknopte geschiedenis

De Picenen
De eerste bewoners van Ancona waren de Piceni, een volk dat leefde van de 9e tot de 3e eeuw voor Christus. Resten van hun beschaving zijn op verschillende plaatsen in de Marken teruggevonden en zijn uitgestald in het Museum Archeologico delle Marche in Ancona. Aangezien de Piceni weinig op schrift hebben gesteld en hun teksten tot op vandaag nog niet ontcijferd zijn, is er weinig concreets geweten over hun leefwereld.

Wel blijkt uit opgravingen dat het ging om een krijgslustig volk, dat zich liet begraven in volledige strijduitrusting, met helm, afneembare wangbeschermers en zwaard. De naam Piceni is afgeleid van Picenum, specht. Het schijnt dat de groene specht als totem vereerd werd en de Piceni begeleidde, waar ze ook gingen. Het embleem van de specht vinden we vandaag terug in het wapen van de Marken. 

 

De Grieken
Van een echte stad is pas sprake als Grieken uit Siracuse op de kust neerstrijken om er een kolonie te stichtten (ca. 4e eeuw v.chr.), omwille van de interessante geografische ligging aan het water. De naam Ancona dateert uit deze periode, ankon betekent in het Grieks elleboog, verwijzend naar de bocht die de kustlijn bij Ancona maakt. De Grieken die hier kwamen wonen, dateren uit de Dorische periode, en verwijzing naar deze Dorische roots komt geregeld voor, bv. in de naam van lokale bars of wijnen. Uit de Griekse periode is overigens weinig overgebleven, behalve de resten van een Griekse tempel, die teruggevonden zijn onder de fundamenten van de kathedraal San Ciriaco (zie crypte).

Romeinen
Na de Grieken kwamen de Romeinen. De keizer die Ancona het meest is bijgebleven, is Trajanus. Hij bouwde de haven van Ancona uit om als uitvalsbasis te gebruiken voor zijn veroveringen naar het oosten, onder meer Dacië. Een triomfboog en een klein standbeeld bij de haven herinneren nog aan hem. De triomfboog is van al zijn ornamenten ontdaan, alleen de hengsels om ze te bevestigen hangen er nog aan en de naam van Trajanus op de sokkel van het standbeeld is bijna onleesbaar geworden, wat van de man toch een beetje een vergeten held maakt.  Verder zijn er nog enkele resten uit de Romeinse tijd te zien in het amfitheater, hoewel ook dit door verwaarlozing weinig indruk achter laat. 

Vrije stadsstaat
Na de Romeinen kende de stad een nieuw hoogtepunt vanaf de 12e eeuw tot begin 16e eeuw, als zelfstandige stadstaat, Republica Marinara di Ancona, waarin vooral lokale kooplieden het voor het zeggen hadden. Toen deze republiek in haar beginperiode bedreigd werd door keizer Frederik, bijgenaamd Barbarossa, van het Heilige Roomse Rijk en voor lange tijd omsingeld werd, was het dankzij de heldendaad van een jonge weduwe, Stamira geheten, dat de stad kon overleven. Haar lichaam werd eerst omwikkeld met ontvlambare stoffen, waarna ze als een brandende toorts zich door de belegerende linies heenwerkte, zodanig dat deze in brand vlogen. Stamira liet hierbij het leven, maar dankzij haar opoffering had de stad een opening gecreëerd naar de buitenwereld en kon ze nieuw proviand en wapens inslaan. Je ziet de naam Stamira geregeld terug in Ancona, een straat en parking werden naar haar vernoemd, en ze werd vereeuwigd met een standbeeld. Monumenten uit deze periode zijn de kathedraal San Ciriaco en de Loggia dei Mercanti. 

Pauselijke Staat
Barbarossa werd verdreven en het lukte Ancona drie eeuwen lang om haar status van zelfstandigheid te behouden. Maar ze bleef omwille van haar haven een geliefde prooi voor overheersers. De volgende die de stad met succes inpalmde was paus Clemens VII. Onder het voorwendsel de stad te helpen om zich goed te kunnen verdedigen, betaalde hij mee de kosten van een groot imposant fort, la Citadella. Vervolgens gebruikte hij het fort om van daaruit de stad in te nemen. Dit alles gebeurde in de eerste helft van de 16e eeuw. De genadeslag werd Ancona toegbracht in 1534, door de onthoofding van een aantal voorname stedelingen, die zich tegen de inname van de stad door de paus verzetten. Hun hoofden zijn vandaag nog te zien op de fontein aan de rechterkant op Piazza del Plebiscito.

Wat verwarrend is dat op dit zelfde plein, goed in zicht, ook het pontificale standbeeld staat van paus Clemens. Zo geliefd kan hij toch niet geweest zijn, denk je dan. Maar vergis je niet, dit keer gaat het om Clemens XII. Deze paus, uit de 16/17e eeuw was bijzonder mercantiel ingesteld en wilde de kas van de pauselijke staten spijzen door het voeren van handel, met name had hij een grote affiniteit met de graanhandel. De haven van Ancona leek hem een uitstekende uitvalsbasis voor deze handelsactiviteiten en hij besloot de stad financieel te steunen, door de haven beter uit te rusten, de stad het recht van vrijstaat te geven (vrij van het betalen van belastingen) en door de aanleg van een lazaret, voor het in quarantaine plaatsen van besmette personen en dieren, die van verre bootreizen hier aan wal kwamen. Om te laten zien dat het hem menens was, gaf de paus opdracht aan zijn lievelingsarchitect Luigi Vanvitelli om de tekeningen te maken en de werken op te volgen. Vanvitelli heeft vooral bekendheid gemaakt als architect van het Versaille-achtige kasteel van Caserta bij Napels. Vanvitelli was technisch een groot architect, hoewel menig hem verwijt dat hij steeds werkte volgens de richtlijnen, die de grote meesters vóór hem hadden uitgewerkt. Weinig innovatie, wel volledige toewijding. Voor de nostalgische lezers, die graag een stukje eigen vaderland herkennen als ze op reis zijn, Vanvitelli was de zoon van Gaspar van Wittel, een bekend Nederlands landschapsschilder die veel in Italië verbleef. De Mole Vanvitelliana (het lazaret), het standbeeld op de Piazza del Plebescito en een ereboog ter zijne nagedachtens, de Arco Clementino, herinneren de Anconetanen aan de gulle hand van deze paus.

Van de Fransen tot op heden
Zoals de ringen in het hout de ouderdom van een boom aangeven, zo zijn de veelheid aan stijlen bij de monumenten van Ancona het bewijs dat deze stad een lang en gevarieerd verleden heeft gekend. In 1796 is Napoleon bezig aan zijn opmars in Italië en hij rukt Ancona los van de Pauselijke Staat. Ancona zal gedurende een twintigtal jaar onder Franse invloed blijven. Aan deze periode herinnert het Fortino Napoleonico, gelegen op twaalf kilometer van de stad zuidwaarts. Vandaag is dit fort omgebouwd tot een prachtig hotel, met een restaurant dat een fantastisch uitzicht biedt op het water. Volgen onrustige jaren waarin afwisselend Fransen, Oostenrijkers en pausen de stad inpalmen, om uiteindelijk in 1864 tot grote tevredenheid van de Anconitanen de stad wordt opgenomen in de Italiaanse Republiek. De eerste en tweede wereldoorlog zijn voor Ancona zwarte periodes geweest, met verschillende zware bombardementen. Bij een bombardement op 1 november 1443 vielen meer dan 700 doden in een schuilkelder, die het begeven had. Een klein plakaat, op de plaats waar dit gebeurde, herinnert aan deze vreselijke dag voor Ancona. De jaren zestig tot tachtig van de vorige eeuw brachten Ancona welvaart, maar sindsdien gaan de havenactiviteiten achteruit en ook de industrie kreeg flinke klappen. De opening van een universiteit en enkele musea zouden soulaas moeten brengen, maar echte effecten zijn nog niet te merken. 

In al de eeuwen van haar geschiedenis is Ancona vele malen bedreigd en overheerst geweest, nooit heeft zij zelf een andere staat aangevallen. De inwoners van Ancona hebben hun beste herinneringen aan de Griekse periode en aan de tijd dat ze een onafhankelijke stadstaat waren. Het feit dat piazza del Plebescito (Volksplein) het geanimeerde centrum van de stad is, getuigt hier nog steeds van. De stad kent ook geen grote families van aristocratische afkomst. Weinig familienamen hebben hun stempel op de geschiedenis van de stad achtergelaten. Alsof het Griekse idee van de ideale stadstaat, model voor de democratie, nog steeds leeft in het hart van de Anconitanen.

Bezienswaardigheden

Mole Vanvitelliana, het lazaret

Eindelijk in Ancona aangekomen moesten wij vier weken in quarantaine liggen in het lazaret, want in Venetië was pest geconstateerd, aangebracht door twee schepen uit Messina.

Bron: Memoires van Giacomo Casanova, 18e eeuw

 

Het Lazaret van Ancona, ook wel de Mole Vanvitelliana genoemd, naar de architect die het gebouw ontworpen heeft, had precies de funktie die Casanova in zijn memoires vermeldt: het afzonderen van personen of goederen die via de haven Ancona aandeden en mogelijk geinfecteerd waren met besmettelijke ziektes. 
Het gebouw heeft iets van een kolossaal stenen vrachtschip dat aan de kade aangemeerd ligt. Of, als je wil, bezie het als een door mensenhanden gemaakt eiland. Hoe dan ook, wanneer je het bezoekt, zal je eerder denken dat het om een fort gaat: de pentagonale vorm, de dikke zware muren en de functionele uitstraling zijn misschien wel harmonieus, maar stralen weinig warmte uit. Misschien had de architect een soort combinatie van fort, ziekenhuis en loods in zijn achterhoofd toen hij de tekeningen maakte. Groots zag hij het alleszins: de oppervlakte beslaat meer dan 20.000 m2, er is plaats voor 2000 mensen en opslagruimte voor enkele tienduizenden kubieken meters aan goederen. In het midden van dit stenen eiland is een groot plein, met een waterput die dankzij een ingenieus ondergronds systeem van cisternen duizenden liters water kan bevatten. De waterput is overdekt met een wit neo-klassiek tempeltje, opgedragen aan de Heilige Rochus, patroonheilige van de leprozen. 
Door de tijd heen heeft het gebouw verschillende functies gehad: als ziekenhuis, als militair domein, als suikerraffinaderij, als tabaksfabriek… en vandaag huisvest het een museum, een tentoonstellingsruimte en een bar. Het museum, Omero tattile, heeft een heel eigen concept: hier mag je niet alleen naar kunst kijken, je mag ook alles aanraken. Doel is je te leren hoe plastische kunst in een niet-visuele wereld wordt ervaren. In Parijs heb je restaurants waar het eten wordt geserveerd in absolute duisternis… ik kan me nog voorstellen dat je dan meer aandacht hebt voor de smaken, maar wat het achterliggende  idee hier is, ontgaat me. Toen ik het museum wilde bezoeken om me laten overtuigen van het concept, was het dicht (het opent ’s middags pas om vier uur) en ik ben er niet meer langs gegaan. Het zal voor een andere keer zijn. Maar om met Casanova te eindigen… hij heeft verschillende keren Ancona bezocht en in zijn mémoires heeft hij een aantal hoofdstukken over zijn amoureuze avonturen in Ancona opgenomen. Een idee om in het lazaret te lezen? Ga verder >>>

 

 

 

 

Wijnen

Specialiteiten

---

Mijn blog volgen

Krijg nieuwe content direct in je mailbox.